درمان درد شانه با پی آر پی برای بسیاری از افرادی مطرح می‌شود که خوابیدن روی پهلو، پوشیدن لباس یا بالا بردن دست برایشان دردناک شده است. در مقابل، تزریق کورتون به‌عنوان روشی برای کاهش التهاب و تسکین درد شناخته می‌شود. اما آیا پی‌آرپی واقعاً ماندگاری بیشتری دارد؟ آیا کورتون به تاندون آسیب می‌زند؟ پاسخ این پرسش‌ها به علت درد، محل تزریق و شرایط بیمار بستگی دارد، نه صرفاً نام ماده تزریقی.
انتخاب میان این دو روش زمانی ارزشمند است که تشخیص مشخص باشد. درد ناشی از شانه یخ‌زده با درد پارگی تاندون یا التهاب بورس، درمان یکسانی ندارد. درمان درد شانه با پی آر پی نیز جایگزین عمومی کورتون نیست و برای همه بیماران برتری اثبات‌شده‌ای ندارد. شناخت تفاوت‌ها کمک می‌کند به‌جای تصمیم‌گیری بر اساس تبلیغات، روشی انتخاب کنید که با مشکل شانه و هدف درمان شما هماهنگ باشد. در این مقاله طب بوک دکتر محمدحسین سپهریان از کلینیک پیشگام به بررسی میزان تاثیر تزریق PRP و کورتون بر درمان دردهای شانه می‌پردازند.
پیش از انتخاب تزریق، علت درد شانه مشخص شود
شانه مجموعه‌ای از مفصل، تاندون، عضله و کیسه‌های حاوی مایع به نام بورس است. درد می‌تواند از هرکدام از این ساختارها یا حتی از گردن منشأ بگیرد. مشکلات تاندون‌های روتاتورکاف، التهاب بورس، شانه یخ‌زده و آرتروز از علت‌های شناخته‌شده هستند. بنابراین، درد هنگام خواب یا بالا بردن دست به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که کدام تزریق مناسب‌تر است؛ حتی شدت درد نیز همیشه با اندازه آسیب تاندون ارتباط مستقیم ندارد.
پزشک با بررسی زمان شروع علائم، سابقه ضربه، دامنه حرکت و قدرت عضلات، احتمال‌های مختلف را ارزیابی می‌کند. گاهی تصویربرداری برای تکمیل تشخیص لازم است، اما همه بیماران به ام‌آر‌آی نیاز ندارند. پیش از درمان درد شانه با پی آر پی، باید مشخص شود یافته تصویربرداری با علائم تطابق دارد یا خیر؛ زیرا بعضی تغییرات تاندونی در افراد بدون درد نیز دیده می‌شوند و الزاماً نیازمند مداخله نیستند.
شروع ناگهانی درد پس از ضربه، همراه با ناتوانی در بالا بردن دست، نیازمند بررسی زودهنگام است. تب، قرمزی و گرمی مفصل نیز می‌تواند نشانه عفونت باشد و نباید با تزریق معمولی مدیریت شود. همچنین، درد شانه همراه با فشار قفسه سینه، تنگی نفس یا تعریق سرد، ارزیابی اورژانسی می‌خواهد. در این شرایط، مقایسه پی‌آرپی و کورتون اولویت ندارد و ابتدا باید علت خطرناک احتمالی بررسی شود.
درمان درد شانه با پی آر پی چه تفاوتی با کورتون دارد؟
پی‌آرپی یا پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود بیمار تهیه می‌شود. نمونه خون پس از سانتریفیوژ، به فرآورده‌ای با غلظت بیشتر پلاکت تبدیل می‌شود که برای تزریق آماده است. پلاکت‌ها موادی آزاد می‌کنند که در تنظیم پاسخ ترمیمی بافت نقش دارند. هدف درمان درد شانه با پی آر پی، اثرگذاری بر محیط زیستی بافت آسیب‌دیده است؛ اما این سازوکار به معنای بازسازی قطعی تاندون یا بسته‌شدن تضمینی پارگی نیست.
کورتون تزریقی، دارویی از خانواده کورتیکواستروئیدهاست که برای کاهش التهاب استفاده می‌شود و با استروئیدهای عضله‌ساز تفاوت دارد. درمان درد شانه با تزریق کورتون ممکن است درد را کم کند و انجام تمرین‌های توانبخشی را آسان‌تر سازد. محل تزریق بر اساس تشخیص انتخاب می‌شود؛ برای مثال، تزریق داخل مفصل در شانه یخ‌زده با تزریق در فضای زیر آکرومیون برای برخی مشکلات روتاتورکاف یکسان نیست.
تفاوت مهم این است که کورتون معمولاً با هدف کنترل التهاب و علائم به کار می‌رود، درحالی‌که درباره پی‌آرپی، احتمال تعدیل پاسخ ترمیمی نیز مطرح است. بااین‌حال، این تفاوت نباید به تقسیم‌بندی ساده «کورتون فقط مسکن است و پی‌آرپی درمان ریشه‌ای» منجر شود. درمان درد شانه با پی آر پی نیز ممکن است صرفاً علائم را بهبود دهد، بدون آنکه تغییر ساختاری قابل‌توجهی در تصویربرداری ایجاد شود.
کدام تزریق زودتر اثر می‌کند و نتیجه ماندگارتری دارد؟
اثر کورتون معمولاً طی چند روز ظاهر می‌شود و در بعضی بیماران، کاهش درد امکان شروع یا ادامه فیزیوتراپی را فراهم می‌کند. اگر همراه دارو، بی‌حس‌کننده تزریق شده باشد، تسکین اولیه ممکن است مربوط به همان ماده باشد. درمان درد شانه با تزریق کورتون اغلب برای بهبود کوتاه‌مدت مطرح می‌شود؛ بااین‌حال، مدت اثر در افراد متفاوت است و نمی‌توان برای همه بیماران بازه ثابتی تعیین کرد.
در مقابل، نباید از درمان درد شانه با پی آر پی انتظار تسکین فوری داشت. بعضی افراد ابتدا افزایش موقت درد دارند و در صورت پاسخ، بهبود طی هفته‌های بعد مشخص می‌شود. تعدادی از پژوهش‌ها در برخی زمان‌های پیگیری، نتایج بهتری برای پی‌آرپی گزارش کرده‌اند؛ اما همه مطالعات به نتیجه مشابه نرسیده‌اند. بهترشدن میانگین امتیاز درد در یک پژوهش نیز الزاماً به معنای تفاوت محسوس برای هر بیمار نیست.
برای تاندینوپاتی و پارگی نسبی روتاتورکاف، راهنمای آکادمی جراحان ارتوپدی آمریکا از کاربرد روتین پی‌آرپی حمایت نمی‌کند؛ بنابراین، معرفی آن به‌عنوان انتخاب قطعی برتر دقیق نیست. درباره کورتون، یک تزریق در شرایط مناسب می‌تواند برای بهبود کوتاه‌مدت درد و عملکرد مطرح باشد. انتخاب نهایی باید با توجه به تشخیص، هدف کوتاه‌مدت یا بلندمدت و محدودیت شواهد انجام شود، نه با وعده ماندگاری تضمینی یک روش.
از این بخش بخوانید: درد شبانه شانه؛ چه زمانی بررسی برای تزریق PRP شانه مطرح می‌شود؟
عوارض، هزینه و شرایط بیمار چه نقشی دارند؟
درمان درد شانه با پی آر پی به دلیل استفاده از خون خود فرد، خطر حساسیت به فرآورده را کاهش می‌دهد، اما بدون عارضه نیست. درد موقت، کبودی و به‌ندرت عفونت ممکن است رخ دهد. ترکیب فرآورده و روش آماده‌سازی نیز میان مراکز یکسان نیست. اختلالات پلاکتی، عفونت فعال و داروهای مصرفی باید پیش از اقدام بررسی شوند؛ ضمن اینکه مصرف داروهای ضدانعقاد نباید خودسرانه قطع شود.
کورتون نیز می‌تواند با درد گذرا پس از تزریق، تغییر رنگ یا نازک‌شدن پوست و افزایش موقت قند خون همراه باشد. نگرانی درباره اثر نامطلوب بر تاندون، به‌ویژه در تزریق‌های مکرر یا نامناسب، اهمیت دارد. درمان درد شانه با تزریق کورتون نباید به تکرار بی‌برنامه تزریق تبدیل شود. در افراد دیابتی یا کسانی که احتمال جراحی دارند، زمان‌بندی و ضرورت تزریق باید با دقت بیشتری بررسی شود.
از نظر هزینه، درمان درد شانه با پی آر پی معمولاً گران‌تر است، اما هزینه بیشتر به معنای اثربخشی بالاتر نیست. تعداد جلسات نیز نسخه ثابتی برای همه ندارد و پاسخ ناکافی نباید خودکار به تزریق بیشتر منجر شود. تجربه پزشک، رعایت استریلیتی و انتخاب محل صحیح اهمیت دارند. هدایت سونوگرافی در برخی تزریق‌ها دقت محل‌یابی را افزایش می‌دهد، ولی حتی تزریق دقیق نیز نتیجه درمان را تضمین نمی‌کند.
سخن پایانی
درمان درد شانه با پی آر پی زمانی قابل بررسی است که علت درد مشخص باشد، درمان‌های اولیه مناسب اجرا شده باشند و بیمار محدودیت شواهد را بداند. این روش برای بعضی مشکلات تاندونی مطرح می‌شود، اما جایگزین اثبات‌شده جراحی در پارگی‌های نیازمند ترمیم نیست. در شانه یخ‌زده یا التهاب دردناک، کورتون ممکن است انتخاب متناسب‌تری باشد؛ به‌خصوص زمانی که هدف، کاهش درد برای پیشبرد توانبخشی است.
هیچ‌کدام از این تزریق‌ها جای تمرین‌درمانی، اصلاح فعالیت و بازگشت تدریجی به حرکت را نمی‌گیرند. پس از کاهش درد، شروع ناگهانی کار سنگین می‌تواند علائم را برگرداند. نتیجه باید با شاخص‌هایی مانند کیفیت خواب، توان پوشیدن لباس و دامنه حرکت سنجیده شود. اگر بهبود کافی ایجاد نشد، بازبینی تشخیص و برنامه توانبخشی از تکرار بی‌هدف تزریق مهم‌تر است و باید در پیگیری درمان جدی گرفته شود.
در نهایت، پاسخ به اینکه درمان درد شانه با پی آر پی بهتر است یا کورتون، برای همه یکسان نیست. کورتون معمولاً برای تسکین کوتاه‌مدت پشتوانه روشن‌تری دارد؛ برتری پایدار پی‌آرپی در مشکلات مختلف شانه قطعی نیست. تصمیم درست با معاینه، شناخت آسیب و گفت‌وگو درباره فایده، خطر و هزینه شکل می‌گیرد. بهترین انتخاب، روشی نیست که جدیدتر به نظر برسد؛ روشی است که برای تشخیص مشخص شما توجیه علمی داشته باشد.
