گوارش

باسلام وعرض ارادت، بخشی از گازی که در معده وجود دارد، ناشی از هوایی است که ما آن را می‌بلعیم و به‏طور طبیعی وجود دارد، اما در بعضی شرایط مثل غذا خوردن با استرس، حرف زدن هنگام غذاخوردن، آدامس جویدن، مصرف نوشابه‌های گازدار و… میزان بلع هوا بیشتر می‌شود. درنتیجه احساس آروغ‌زدن به فرد دست می‌دهد. بخش دیگری از گاز معده نیز ناشی از فعل و انفعالات اسیدمعده و شیره‌های گوارشی است که وقتی با هم ترکیب می‌شوند، تولید گاز می‌کنند. گازهای قسمت تحتانی دستگاه گوارش یا روده‏ها نیز عمدتا ناشی از تاثیر باکتری‌ها و میکروب‌های روده روی بقایای موادغذایی است. همان‌طور که می‌دانید قسمتی از غذاهایی که ما می‌‌خوریم در دستگاه گوارش هضم نمی‌شوند و داخل روده باقی می‌مانند. باکتری‌هایی که داخل روده‌بزرگ زندگی می‌کنند این مواد را تخمیر می‌کنند و از تخمیر این مواد، گاز تولید می‌شود.
یک فرد سالم ممکن است در شبانه‏روز حدود ۱۰ تا ۱۵ بار دفع گاز روده و یک تا دو بار دفع گاز معده را به صورت آروغ داشته باشد. افزایش این میزان دفع گاز، باعث ایجاد ناراحتی‌هایی می‌شود که به صورت آروغ‌زدن‌ و دفع گاز مکرر، احساس باد و سنگینی و پیچش در شکم می‌شود که همه اینها به یک بررسی از نظر سایر علل و بیماری‌ها نیاز دارد.
یکی از مشکل‌هایی که به صورت شایع در افراد دیده می‌شود وجود نداشتن آنزیم هضم شیر یا لاکتاز در بدن است درنتیجه وقتی این افراد شیر می‌خورند، قند شیر یا لاکتوز در بدنشان هضم نمی‌شود. قند شیر هضم‌نشده وارد روده‌ها می‌شود و باکتری‌ها آن را تخمیر می‌کنند و گاز تولید می‌کند بنابراین این افراد به خاطر مصرف شیر و لبنیات دچار نفخ و سروصدای شکم می‌شوند. این حالت به جز ماست و دوغ با همه محصولات شیری اتفاق می‌افتد.
زیرا قند این دو محصول، طی فرآیند تولید تجزیه می‌شود. به همین دلیل به چنین افرادی توصیه می‌کنیم نیازهای لبنی خود را یا بیشتر با مایعات و دوغ تامین کنند یا از محصولات و فرآورده‌های بدون لاکتوز و آنزیم هضم شیر که به صورت قرص در بازار وجود دارد استفاده کنند. بیماری دیگر بیماری سلیاک یا حساسیت به پروتئین گندم است. افرادی که به سلیاک مبتلا هستند در هضم و جذب گندم و جو دچار مشکل می‌شوند و علایمی چون نفخ و مشکلات گوارشی مانند اسهال و دل‌درد دارند. یک علت بسیار شایع دیگر در ایجاد نفخ، وجود میکروب‌ ژیاردیا در دستگاه گوارش است.
ژیاردیا یک نوع انگل گوارشی است که توسط آب و سبزی‌های آلوده وارد دستگاه گوارش می‌شود. وجود این میکروب هم عوارضی مانند نفخ، سروصدای شکم، باد و احساس اتساع شکم ایجاد می‌کند، بنابراین افرادی که نفخ مقاوم دارند باید به این مساله نیز توجه کنند. بیماری شایع دیگر افزایش میکروب‌های داخل دستگاه گوارش است. وقتی میکروب‌ها در روده زیاد می‌شوند تولید گاز در روده بزرگ افزایش پیدا می‌کند و عوارضی مانند دفع گاز، اتساع شکم و مشکلاتی در قسمت‌های تحتانی دستگاه گوارش ایجاد می‌شود. افرادی که از این مشکل رنج می‌برند، می‌توانند زیر نظر پزشک از یک دوره آنتی‌بیوتیک استفاده کنند و درمان شوند. علت شایع دیگر در ایجاد نفخ بیماری IBS یا نشانگان روده تحریک‌پذیر است.
افرادی که به IBS مبتلا هستند عمدتا از درد شکم، اسهال و یبوست رنج می‌برند، اما در درصدی از بیماران علاوه بر این مشکلات احساس نفخ و اتساع شکم نیز دیده می‌شود. تاخیر در تخلیه معده نیز عامل مهم دیگری در ایجاد گازهای دستگاه گوارش است. معده بعضی از افراد بدون علت یا با علت زمینه‌ای بیماری‌هایی مثل دیابت و کم‌کاری تیرویید به خوبی تخلیه نمی‌شود و باعث ایجاد نفخ و اتساع شکم می‌شود.
نفخ بیماری شایعی است اما جزو کم‌خطرترین و بی‌ضررترین بیماری‌های گوارشی محسوب می‌شود. طبق بررسی‌هایی که در مورد بیماران مبتلا به نفخ در طولانی‌مدت انجام شده است مشخص شده این افراد دچار عوارض یا بیماری‌های گوارشی جدی ناشی از نفخ نشده‌اند، اما برای آنکه مشکل افرادی که طولانی‌مدت از نفخ رنج می‏برند حل شود باید به پزشک مراجعه کنند و پزشک پس از بررسی‏های لازم و کشف علت نفخ، آنها را درمان کند تا کمتر اذیت شوند.