تعریف چاقى:
بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO) ، اضافه وزن و چاقی بعنوان تجمع غیرطبیعی یا بیش از اندازه چربی در بدن که سلامتی فرد را مختل می کند شناخته می شود.
BMI نمایه توده بدنی( Body Mass Index) یکی از شاخص هایی است که هر شخص می تواند با محاسبه آن بداند که در چه محدوده وزنی قرار دارد.البته بر کسی پوشیده نیست که هر شخص با توجه به سن، جنس، میزان فعالیت، اندازه جثه و عوامل دیگر می بایست دارای وزن ایده آل خود باشد، اما از آنجا که محاسبه وزن ایده آل نیاز به محاسبه دقیق و تخصصی دارد، لذا از BMI بعنوان شاخص عمومی برای افراد بالای ۱۹ سال استفاده می شود.
BMI= وزن تقسیم بر قد (قد به توان دو می باشد)
وزن به کیلوگرم و قد به متر مربع
شما می توانید عدد بدست آمده از فرمول بالا را با جدول زیر مقایسه کنید:
BMI کمتر از ۱۸.۵ = کمبود وزن
BMI بین ۱۸.۵ تا ۲۴.۹ = طبیعی
BMI بین ۲۵ تا ۲۹.۹ = اضافه وزن
BMI برابر ۳۰ و بیشتر = چاق
علائم چاقی :
علائم مرتبط با چاقی عبارتند از :
اختلالات خواب، خروپف ، تنگی نفس و خفگی هنگام خواب ، درد در ناحیه کمر یا مفاصل ، تعریق بیش از حد ، احساس گرمای همیشگی ، تغییر رنگ خارش و عفونت در قسمت چین های پوستی ، کم خوابی و یا خستگی ، افسردگی
علت چاقی :
ژنیتیک :اگر چه ژنتیک و عوامل هورمونی در چاقی فرد اثر گذار هستند ولیکن علت بیشتر موارد چاقی در اثر دریافت کالری بیش از میزان مورد نیاز برای انجام فعالیت بدنی و فعالیت های روزانه می باشد ، که عموماَ ناشی از فرهنگ نادرست غذایی ، عدم آگاهی و آموزش لازم در امر تغذیه ، جو نامناسب خانوادگی و اجتماعی ، تحرک کم ناشی از مشاغل کم تحرک و زندگی ماشینی می باشد.
عدم فعالیت بدنی: با داشتن سبک زندگی به صورت نشسته میزان انرژی دریافتی بیش از میزان مورد نیاز و بیش از مقداری خواهد بود که فرد روزانه می سوزاند ..
عادات و برنامه غذایی : غذای پرکالری ، فست فود ، حذف صبحانه ، مصرف نوشیدنی های گازدار و ... دریافت مقادیر پر جحم غذایی از عوامل ایجاد اضافه وزن هستند .
بارداری: افزایش وزن در دوران بارداری از علل افزایش چاقی در بین زنان است .
اختلال خواب: اختلال خواب منجر به تغییراتی هورمونی می شود که نهایتاً منجر به افزایش اشتها ، پر خوری و اضافه وزن می گردد.
برخی درمان ها: درمان با داروهای ضد افسردگی ها ، داروهای ضد تشنج ، داروهای ضد دیابت ، استروئیدها و بتابلوکرها و....
عوامل خطر :
ژنتیک: همچنین ژن در بروز چاقی نقش مؤثری دارد.
تاریخچه خانوادگی: اچاقی والدین احتمال چاق بودن فرد را افزایش می دهد.
سن: افزایش سن و تغییرات هورمونی و کاهش تحرک باعث افزایش امکان چاقی در فرد می گردد.
وضعیت اجتماعی و اقتصادی: برخی شرایط اقتصادی و اجتماعی با چاقی مرتبط هستند . بعنوان مثال برخی افراد دسترسی به امکانات ورزشی را ندارند و یا آگاهی های لازم در مورد نحوه آشپزی سالم را ندارند . (موارد فوق می تواند کمک به افزایش وزن نماید)
عوارض چاقی :
مواردی که کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار می دهند عبارتند از :
افسردگی
ناتوانی در انجام فعالیت روزانه
بیماریهای جسمی
مشکلات جنسی
انزوا و دوری از اجتماع
تست های تشخیصی
چنانچه پزشک شما بر این عقیده باشد که شما دچار اضافه وزن یا چاقی هستید ،تاریخچه پزشکی و سلامتی شما را با تمام جزئیات مرور خواهد کرد و برخی آزمایش ها و تست ها را توصیه می کند . چنین اقداماتی کمک به تایید تشخیص ها و یافتن علل ایجاد کننده چاقی و نیز هر نوع عوارض مرتبط می کنند .
روش های درمان تخصصی
کاهش دریافت کالری روزانه و تغذیه صحیح به منظور دستیابی به وزن مناسب ضروری هستند . کاهش وزن پیوسته و آرام نیم تا یک کیلوگرم در هفته مطمئن ترین میزان کاهش وزن و بهترین راه جهت برگشت همیشگی وزن کاهش یافته است . از رژیم های غیراصولی مانند برخی رژیم های بسیار کم کالری ناگهانی اجتناب کنید. استراتژی های متفاوت و زیادی وجود دارند که همگی باعث کاهش دریافت کالری می شوند .
افزایش فعالیت بدنی
افزایش فعالیت بدنی و یا ورزش نیز از بخش های ضروری درمان چاقی است . افرادی که قادر به حفظ وزن کاهش یافته در بیش از چندین سال هستند ورزش منظم دارند حتی ورزش ساده ای مانند پیاده روی .
تغییرات رفتاری
به منظور کاهش وزن و حفظ آن باید فرد تغییراتی در رفتار و عقاید خود نسبت به غذا و ورزش ایجاد کند .برنامه تعدیل رفتار و عقاید ،کمک به ایجاد تغییر در سبک زندگی می کند . این برنامه شامل بررسی عادات کنونی فرد به منظور یافتن علل چاقی در فرد است . زمانیکه متوجه می شود کدام یک از عادات فرد تلاش وی را برای رسیدن به کاهش وزن بی اثر می کند ، قدمی در جهت خلق سبک زندگی سالم برخواهد داشت .
راه های مختلفی برای تغییر رفتارهای ناسالم وجود دارد .گاهی اوقات تعدیل رفتار ،درمان رفتاری نامیده می شد و شامل جلسات مشاوره می گردد.
جلسات مشاوره . گاهی اوقات علت افزایش وزن یا عدم توانایی در پیروی از رژیم های غذایی و فعالیت بدنی وضعیت روحی و روانی فرد است. تغییرات هورمونی که منجر به بروز برخی اختلالات همچون اضطراب ، استرس ، افسردگی و ... می شود ، می تواند سبب گرایش به مصرف بیشتر غذا به خصوص مواد غذایی شیرین یا پر کالری شود. چنانچه هنگام استرس متوجه نوع و میزان غذای مصرفی خود نیستید بهتر است این مسئله را با یک روانشناس در میان گذارید.
