جراحی لیزری دیسک کمر یکی از روش های کم تهاجمی برای درمان برخی از بیماران مبتلا به بیرون زدگی دیسک کمر است که با هدف کاهش فشار دیسک و کمک به تسکین درد انجام می شود. این روش می تواند برای افرادی که با وجود درمان های غیرجراحی همچنان از درد های ناشی از دیسک رنج می برند، گزینه ای قابل بررسی باشد؛ اما برای همه بیماران مناسب نیست و نمی توان آن را درمان قطعی یا جایگزینی همیشگی برای جراحی های رایج دانست. کمر درد ناشی از مشکلات دیسک ممکن است با درد انتشاری به پا، گزگز، بی حسی یا محدودیت در فعالیت های روزمره همراه باشد.
در بسیاری از بیماران، علائم با روش هایی مانند دارو درمانی، فیزیوتراپی و تمرین درمانی بهبود پیدا می کنند. با این حال، در برخی موارد انتخاب یک روش مداخله ای کم تهاجمی نیز مطرح می شود. دکتر آریاسب دارایی فوق تخصص جراحی ستون فقرات در این مقاله سایت طب بوک به بررسی این جراحی می‌پردازند.
جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD) چیست؟
جراحی لیزری دیسک کمر به روش (PLDD)، روشی کم تهاجمی برای کاهش فشار داخل دیسک آسیب دیده است. PLDD مخفف عبارت (Percutaneous Laser Disc Decompression) و به معنای رفع فشار دیسک بین مهره ای با لیزر از طریق پوست است. در این روش، انرژی لیزر باعث تبخیر کنترل شده بخشی از آب موجود در هسته مرکزی دیسک می شود و در نتیجه، حجم داخلی دیسک و فشار آن ممکن است کاهش یابد.
نکته مهم این است که جراحی لیزری دیسک کمر مستقیماً بخش بیرون زده دیسک را خارج نمی کند؛ بلکه با کاهش فشار داخل دیسک، به کاهش فشار وارد شده بر ریشه های عصبی کمک می کند. میزان اثر بخشی این روش به اندازه و شکل بیرون زدگی دیسک، وضعیت ساختار های اطراف و علت اصلی علائم بیمار بستگی دارد.
چه کسانی گزینه مناسبی برای جراحی لیزری دیسک کمر هستند؟
این جراحی برای همه بیماران مبتلا به فتق دیسک مناسب نیست. انتخاب بیمار باید بر اساس شکل و میزان بیرون زدگی دیسک، شدت و نوع علائم، نتایج معاینه عصبی و میزان پاسخ به درمان های غیرجراحی انجام می شود.
۱.بیرون زدگی محدود دیسک و حفظ نسبی ساختار آن
یکی از عوامل مهم در انتخاب بیمار برای جراحی لیزری دیسک کمر، شکل بیرون زدگی و وضعیت ساختار دیسک است. این روش ممکن است در برخی بیماران مبتلا به بیرون زدگی محدود دیسک که بخش بیرونی آن تا حد زیادی حفظ شده است، قابل بررسی باشد.
در چنین شرایطی، کاهش حجم بخش مرکزی دیسک می تواند فشار داخل آن را کاهش دهد و در صورت ارتباط این فشار با علائم بیمار، به بهبود درد کمک کند. با این حال، باید توجه داشت که (PLDD) قطعه بیرون زده دیسک را مستقیماً خارج نمی کند؛ بلکه با کاهش فشار داخل دیسک عمل می کند. به همین دلیل، در بیرون زدگی های بزرگ، قطعات جدا شده دیسک یا مواردی که فشار مستقیم و قابل توجهی بر عصب وارد شده است، ممکن است این روش پاسخ مناسبی ایجاد نکند.
۲.تداوم درد با وجود درمان های غیرجراحی
درمان اولیه بسیاری از موارد فتق دیسک کمر شامل روش های غیرجراحی مانند دارو درمانی متناسب با شرایط بیمار، فیزیوتراپی، تمرین درمانی و اصلاح فعالیت های روزمره است. در تعداد زیادی از بیماران، علائم با گذشت زمان و اجرای صحیح این درمان ها کاهش پیدا می کند و نیازی به مداخله تهاجمی تر وجود ندارد. اما اگر درد با وجود طی کردن یک دوره مناسب از درمان های محافظه کارانه همچنان ادامه داشته باشد، فعالیت های روزمره را مختل کند یا کیفیت زندگی بیمار را به طور محسوسی کاهش دهد، پزشک می تواند گزینه های درمانی دیگر را بررسی کند. در این مرحله، جراحی لیزری دیسک کمر ممکن است برای برخی بیماران واجد شرایط مطرح شود.
از این بخش بخوانید: درمان درد دیسک و سیاتیک با تزریق فورامینال و بلوک عصبی
۳.درد انتشاری به پا در اثر تحریک ریشه عصبی
در برخی بیماران، بیرون زدگی دیسک کمر باعث تحریک یا فشردگی ریشه های عصبی می شود و درد از ناحیه کمر به باسن، ران یا ساق پا انتشار پیدا می کند. این الگو که اغلب با عنوان درد رادیکولار یا سیاتیک شناخته می شود، ممکن است با گزگز، مورمور شدن یا بی حسی نیز همراه باشد.
البته هر نوع درد پا یا سیاتیک ناشی از فتق دیسک نیست. مشکلاتی مانند تنگی کانال نخاعی یا برخی اختلالات دیگر نیز می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل، انتخاب جراحی لیزری دیسک کمر باید پس از تشخیص دقیق منشأ درد انجام شود، نه صرافاً بر اساس وجود درد پا یا مشاهده یک بیرون زدگی در MRI.
۴.حفظ نسبی ساختار دیسک و پایداری ستون فقرات
وضعیت کلی دیسک و مهره ها نیز در تعیین مناسب بودن جراحی لیزری دیسک کمر نقش دارد. میزان تخریب دیسک، ارتفاع باقی مانده آن، وضعیت صفحات انتهایی مهره ها و وجود یا نبود نا پایداری ستون فقرات، از جمله مواردی هستند که پزشک در ارزیابی بیمار در نظر می گیرد. اگر دیسک به شدت تخریب شده باشد، ارتفاع آن کاهش قابل توجهی پیدا کرده باشد یا درد بیشتر ناشی از تغییرات گسترده ساختاری ستون فقرات باشد، کاهش فشار داخل دیسک لزوماً مشکل اصلی را برطرف نمی کند. به همین ترتیب، در بیمارانی که دچار نا پایداری مهره ها، تنگی شدید کانال نخاعی یا بیرون زدگی بزرگ و جدا شده دیسک هستند، ممکن است روش های درمانی دیگری اثر بخشی بیشتری داشته باشند.
مزایای جراحی لیزری دیسک کمر
مهم ترین مزایای این روش به محدود بودن مسیر ورود ابزار و کاهش نیاز به دستکاری گسترده بافت های اطراف مربوط است.
کاهش تهاجم جراحی: در جراحی لیزری دیسک کمر، ابزار از طریق یک سوزن باریک وارد دیسک می شود و معمولاً به برش جراحی بزرگ یا کنار زدن گسترده عضلات نیازی نیست.
امکان انجام بی حسی موضعی: این روش در بسیاری از موارد با بی حسی موضعی انجام می شود و ممکن است نیاز به بیهوشی عمومی را کاهش دهد؛ البته تصمیم نهایی به شرایط بیمار و پروتکل مرکز درمانی بستگی دارد.
بهبودی اولیه و بازگشت سریع تر به فعالیت های سبک: به دلیل محدود بودن مسیر ورود ابزار در جراحی لیزری دیسک کمر، برخی بیماران ممکن است زودتر از جراحی های گسترده تر به فعالیت های سبک روزمره بازگردند.
از این بخش بخوانید: همه چیز درباره تنگی کانال نخاعی
عوارض احتمالی جراحی لیزری دیسک کمر
جراحی لیزری دیسک کمر نیز مانند سایر روش های درمانی تهاجمی یا کم تهاجمی می تواند با عوارض همراه باشد.
تداوم درد کمر یا درد انتشاری به پا پس از انجام جراحی لیزری دیسک کمر.
بهبود ناکافی علائم یا بازگشت درد پس از یک دوره بهبودی.
بروز عفونت در دیسک یا محل ورود سوزن.
آسیب حرارتی به بافت های اطراف در اثر انتقال نامناسب انرژی لیزر.
نیاز به درمان تکمیلی یا جراحی متداول در صورت عدم دستیابی به نتیجه مطلوب.
جمع بندی
جراحی لیزری دیسک کمر (PLDD) با کاهش فشار داخل دیسک، می تواند در بیماران منتخب به تسکین درد و بهبود فعالیت های روزمره کمک کند. با این حال، نتیجه درمان به نوع بیرون زدگی، علت اصلی علائم و وضعیت اعصاب و ستون فقرات بستگی دارد و موفقیت آن برای همه بیماران یکسان نیست. پیش از انتخاب این روش، لازم است مزایا و محدودیت های احتمالی آن با سایر گزینه های درمانی مقایسه شود تا بیمار با آگاهی از میزان اثر بخشی احتمالی، خطرات و احتمال نیاز به درمان های تکمیلی تصمیم بگیرد. هدف اصلی، انتخاب مؤثر ترین و ایمن ترین روش درمانی متناسب با شرایط هر بیمار است، نه صرفاً استفاده از روشی کم تهاجمی تر.
