کنترل عفونت در محیطهای جراحی یکی از ارکان اصلی ایمنی بیمار و شاخصهای کیفیت خدمات درمانی محسوب میشود. عفونت محل جراحی (Surgical Site Infection – SSI) همچنان یکی از شایعترین عوارض پس از اعمال جراحی است که میتواند منجر به افزایش مدت بستری، تحمیل هزینههای درمانی، نیاز به مداخلات مجدد و در موارد شدید، تهدید حیات بیمار شود.
در این میان، استفاده از اینسیژن فیلم بهعنوان یک سد فیزیکی استریل بر روی پوست بیمار، به یکی از راهکارهای تکمیلی و مؤثر در کاهش ریسک انتقال میکروارگانیسمهای پوستی به ناحیه برش جراحی تبدیل شده است. این مقاله به بررسی دقیق مکانیسم عملکرد، مزایا، انواع و کاربردهای اینسیژن فیلم در جراحیهای مختلف، از جمله جراحیهای چشم، میپردازد.
تعریف و ماهیت اینسیژن فیلم
اینسیژن فیلم (Incise Drape) یک پوشش نازک، شفاف، استریل و چسبنده است که پیش از ایجاد برش جراحی، بر روی پوست آمادهسازیشده بیمار قرار میگیرد. جراح برش را مستقیماً از روی این فیلم ایجاد میکند و بدین ترتیب، محل برش در تمام طول عمل تحت پوشش یک لایه محافظ باقی میماند.
این محصول معمولاً از پلیمرهای پزشکی با چسبندگی کنترلشده ساخته میشود که ضمن ایجاد اتصال مناسب به پوست، از آسیب به اپیدرم در زمان برداشت جلوگیری میکند.
چالش فلور میکروبی پوست در جراحی
پوست انسان بهطور طبیعی میزبان طیف گستردهای از باکتریهاست. حتی با رعایت دقیق پروتکلهای آمادهسازی پوست شامل شستوشو و استفاده از محلولهای آنتیسپتیک، حذف کامل فلور میکروبی امکانپذیر نیست. با ایجاد برش جراحی، احتمال انتقال این میکروارگانیسمها به بافتهای عمقی وجود دارد.
در جراحیهای طولانیمدت یا اعمالی که شامل کارگذاری ایمپلنت هستند، این خطر افزایش مییابد. بنابراین، استفاده از یک سد فیزیکی اضافی مانند اینسیژن فیلم میتواند به کاهش احتمال آلودگی ثانویه کمک کند.
از این بخش بخوانید: کاربرد کاغذ کرپ در مراکز درمانی
مکانیسم عملکرد اینسیژن فیلم
عملکرد اینسیژن فیلم را میتوان در چند محور اصلی بررسی کرد:
ایجاد سد فیزیکی مؤثر
این فیلم سطح پوست را در ناحیه برش پوشش میدهد و از تماس مستقیم لبههای زخم با فلور پوستی جلوگیری میکند.
کاهش مهاجرت میکروبی
در طول جراحی، بهویژه در اعمال طولانی، امکان مهاجرت باکتریها از نواحی مجاور به محل برش وجود دارد. اینسیژن فیلم این فرآیند را محدود میکند.
تثبیت پوست در میدان جراحی
چسبندگی یکنواخت فیلم باعث کاهش حرکت میکروسکوپی پوست شده و از اختلال در میدان استریل جلوگیری میکند.
حفظ شفافیت و دید جراح
ساختار شفاف فیلم امکان مشاهده دقیق آناتومی پوست و محل برش را فراهم میسازد.
انواع اینسیژن فیلم
اینسیژن فیلمها بهطور کلی در دو دسته اصلی قرار میگیرند:
اینسیژن فیلم ساده
فاقد ماده ضدعفونیکننده بوده و نقش آن صرفاً ایجاد سد فیزیکی است.
اینسیژن فیلم آغشته به ید (Iodophor-Impregnated)
حاوی ترکیبات یدوفور بوده و علاوه بر ایجاد سد فیزیکی، اثر ضد میکروبی موضعی نیز دارد. این نوع در جراحیهای پرخطر مانند ارتوپدی، قلب و عروق و اعمال ایمپلنتدار کاربرد بیشتری دارد.
کاربرد اینسیژن فیلم در جراحیهای مختلف
جراحیهای ارتوپدی
در اعمالی مانند تعویض مفصل، کوچکترین آلودگی میتواند منجر به عفونت پروتز شود که درمان آن بسیار پیچیده و پرهزینه است.
جراحیهای قلب و عروق
کنترل دقیق عفونت در این اعمال حیاتی است و استفاده از لایههای حفاظتی اضافی توصیه میشود.
جراحیهای عمومی و شکمی
در جراحیهای طولانی یا بیماران پرخطر، اینسیژن فیلم نقش محافظتی مؤثری دارد.
نقش مهم اینسیژن فیلم در جراحیهای چشم
یکی از حوزههایی که اینسیژن فیلم کاربرد گسترده و بسیار مهمی دارد، جراحیهای چشم است. در اعمالی مانند:
- جراحی آب مروارید
- ویترکتومی
- جراحیهای قرنیه
- جراحیهای گلوکوم
- اعمال ترمیمی پلک و اربیت
کنترل آلودگی سطحی از اهمیت ویژهای برخوردار است، زیرا عفونتهای داخل چشمی مانند اندوفتالمیت میتوانند عواقب شدید و حتی از دست رفتن بینایی را بهدنبال داشته باشند.
در جراحیهای چشم، اینسیژن فیلم بهویژه برای ایزوله کردن پلکها، مژهها و پوست اطراف چشم استفاده میشود. مژهها یکی از منابع بالقوه آلودگی میکروبی هستند و پوشاندن آنها با فیلم چسبنده شفاف، احتمال انتقال باکتری به میدان جراحی را کاهش میدهد.
همچنین، در این جراحیها به دلیل ظرافت بالا و محدود بودن میدان عمل، تثبیت مناسب پوست اطراف چشم اهمیت زیادی دارد. اینسیژن فیلم با ایجاد چسبندگی یکنواخت، به حفظ میدان استریل و تمرکز جراح کمک میکند.
مزایای بالینی استفاده از اینسیژن فیلم
- کاهش خطر عفونت محل جراحی
- کاهش نیاز به مصرف آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف
- کاهش احتمال جراحی مجدد
- بهبود نتایج درمانی
- افزایش رضایت بیمار
- ارتقای استانداردهای کنترل عفونت در مراکز درمانی
ملاحظات کاربردی در استفاده از اینسیژن فیلم
برای دستیابی به حداکثر اثربخشی، رعایت نکات زیر ضروری است:
- پوست باید پیش از نصب فیلم کاملاً خشک باشد.
- آمادهسازی آنتیسپتیک بهطور کامل انجام شود.
- فیلم بدون ایجاد چینوچروک نصب گردد.
- چسبندگی کامل در لبهها بررسی شود.
- در صورت جدا شدن یا آلودگی، تعویض انجام گیرد.
عدم رعایت این اصول میتواند اثربخشی محصول را کاهش دهد.
تحلیل اقتصادی و مدیریتی
اگرچه استفاده از اینسیژن فیلم هزینه اولیهای به فرآیند جراحی اضافه میکند، اما با توجه به کاهش احتمال بروز عفونت و عوارض مرتبط، در بلندمدت منجر به کاهش هزینههای درمانی، کاهش مدت بستری و کاهش بار مالی بر سیستم سلامت میشود.
جمعبندی
اینسیژن فیلم یک ابزار کمتهاجمی اما مؤثر در ارتقای ایمنی جراحی است که با ایجاد یک سد فیزیکی استریل، احتمال انتقال فلور میکروبی پوست به محل برش را کاهش میدهد. کاربرد آن در جراحیهای پرخطر مانند ارتوپدی، قلب و عروق، اعمال ایمپلنتدار و بهویژه جراحیهای چشم از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در شرایطی که کنترل عفونت یکی از شاخصهای اصلی کیفیت خدمات جراحی محسوب میشود، استفاده از اینسیژن فیلم بهعنوان یک اقدام پیشگیرانه مکمل، میتواند نقش قابلتوجهی در بهبود نتایج بالینی و ارتقای استانداردهای ایمنی بیمار ایفا کند.
